Ar frig y dudalen

Llywio Strategaeth Amaethyddol Cymru a Dylanwadu Polisïau: Trosolwg Cynhwysfawr

Diweddarwyd: Chw 19



Mae sector amaethyddol Cymru yn cael ei lunio gan nifer o bolisïau, biliau a strategaethau sydd wedi'u cynllunio i hyrwyddo arferion cynaliadwy, diogelu'r amgylchedd, a sicrhau llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Mae'r blog hwn wedi'i ddiweddaru yn rhoi trosolwg cynhwysfawr o'r polisïau a'r strategaethau allweddol sy'n dylanwadu ar amaethyddiaeth Cymru, gan gynnwys eu dyddiadau lansio, y camau presennol, a'r effeithiau ar ffermwyr yng Nghymru.


1. Deddf yr Amgylchedd (Cymru) 2016


Wedi'i lansio yn 2016, mae Deddf yr Amgylchedd (Cymru) yn darparu'r fframwaith cyfreithiol ar gyfer rheoli adnoddau naturiol yn gynaliadwy yng Nghymru. Ei nod yw mynd i'r afael â newid yn yr hinsawdd, gwella bioamrywiaeth, a meithrin ecosystemau gwydn. Mae'r ddeddf yn effeithio ar ffermwyr drwy annog arferion rheoli tir cynaliadwy a lleihau effeithiau amgylcheddol gweithgareddau amaethyddol.


2. Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015


Wedi'i chyflwyno yn 2015, mae'r ddeddf hon yn ei gwneud yn ofynnol i gyrff cyhoeddus yng Nghymru ystyried effeithiau hirdymor eu penderfyniadau a gweithio tuag at gyflawni saith nod llesiant. Mae'n hyrwyddo cydweithio a gwneud penderfyniadau integredig, gan effeithio ar ffermwyr drwy annog arferion amaethyddol cynaliadwy sy'n sicrhau llesiant cenedlaethau'r dyfodol.


3. Bil Amaethyddiaeth (Cymru)


Cyhoeddwyd ar 26/09/2022 a'i gyflwyno gan Lesley Griffiths AS, y Gweinidog Materion Gwledig a Gogledd Cymru, a'r Trefnydd, mae'r Bil Amaethyddiaeth (Cymru) yng Nghyfnod 3 ar hyn o bryd. Mae'r bil yn cynnwys darpariaethau ar gyfer Rheoli Tir Cynaliadwy (SLM), cefnogaeth i amaethyddiaeth yng Nghymru, diwygio Deddf Daliadau Amaethyddol (AHA) 1986, gan ddisodli pwerau cyfyngedig o ran amser i Weinidogion Cymru yn Neddf Amaethyddiaeth (AA) 2020, newid Deddf Coedwigaeth 1967, a gwahardd maglau a thrapiau glud. Nod y Bil yw sefydlu system cymorth amaethyddol newydd yng Nghymru, gan ddisodli'r Polisi Amaethyddol Cyffredin (PAC) a chefnogi'r newid i arferion ffermio cynaliadwy.


4. Bil Bwyd (Cymru)


Nod Bil Bwyd (Cymru) yw sefydlu system fwyd gynaliadwy a gwydn yng Nghymru, gan hyrwyddo iechyd, lles a stiwardiaeth amgylcheddol. Mae disgwyl i'r mesur effeithio ar ffermwyr drwy annog arferion cynhyrchu bwyd cynaliadwy a chefnogi datblygiad rhwydweithiau bwyd lleol.


5. Cynllun Arallgyfeirio Amaethyddol


Mae'r cynllun hwn yn cefnogi ffermwyr i arallgyfeirio eu ffrydiau incwm trwy archwilio gweithgareddau ffermio amgen a mentrau busnes. Ei nod yw gwella gwytnwch ffermydd a chefnogi cymunedau gwledig, gan annog arloesedd ac entrepreneuriaeth yn y sector amaethyddol. Y cyfnod ymgeisio olaf ar gyfer y cynllun hwn oedd 10 Hydref 2022 i 13 Ionawr 2023. Amcanion y cynllun yw:

  1. Cefnogi sefydlu mentrau arallgyfeirio amaethyddol hyfyw newydd ar ffermydd.

  2. Cefnogi datblygiad mentrau newydd neu arbenigol sy'n bodoli eisoes.

  3. Adeiladu gwytnwch i amaethyddiaeth Cymru drwy ddatblygu ffrydiau incwm amrywiol.

  4. Lleihau'r ddibyniaeth ar fentrau amaethyddol traddodiadol.

  5. Ymateb i gyfleoedd newydd yn y farchnad a datblygu marchnadoedd newydd.


6. Cynllun Ffermio Cynaliadwy - Cynigion ar gyfer 2025


Mae'r Cynllun Ffermio Cynaliadwy wedi'i gynllunio i ddisodli'r Cynllun Taliad Sylfaenol (BPS) a darparu cymorth ariannol i ffermwyr sy'n mabwysiadu arferion ffermio cynaliadwy. Mae'r cynllun hwn yn hyrwyddo stiwardiaeth amgylcheddol, gwella lles anifeiliaid, a mwy o gynhyrchiant fferm. Darllenwch fwy am y rhaglen 2025 yma.



7. Cynlluniau Monitro: GMEP, ERAMMP, a SoNaRR2020


Mae sawl cynllun monitro ar waith i asesu effeithiolrwydd polisïau a strategaethau yn amaethyddiaeth Cymru:

  • Mae GMEP (Rhaglen Monitro a Gwerthuso Glastir) yn gwerthuso effeithiau cynllun amaeth-amgylcheddol Glastir ar yr amgylchedd a chymunedau gwledig.

  • Mae ERAMMP (Rhaglen Monitro a Modelu yr Amgylchedd a Materion Gwledig) yn darparu tystiolaeth i lywio datblygiad polisi ac asesu effeithiolrwydd polisïau wrth gyflawni eu hamcanion.

  • Mae SoNaRR2020 (Adroddiad Cyflwr Adnoddau Naturiol 2020) yn cynnig asesiad cynhwysfawr o gyflwr adnoddau naturiol Cymru, gan lywio datblygiad polisïau a strategaethau yn y dyfodol.

Casgliad


Mae'r sector amaethyddol yng Nghymru yn cael ei ddylanwadu gan amrywiol bolisïau a strategaethau sydd â'r nod o hyrwyddo cynaliadwyedd, stiwardiaeth amgylcheddol, a llesiant cenedlaethau'r dyfodol. Trwy ddeall y polisïau diweddaraf hyn a'u heffeithiau ar ffermwyr, gall rhanddeiliaid weithio gyda'i gilydd i adeiladu system amaethyddol wydn a chynaliadwy yng Nghymru. Sylwer: er bod y swydd hon yn ymdrechu i fod yn gynhwysfawr, nid yw'n gynhwysfawr o ystyried cymhlethdodau amaethyddiaeth ac effeithiau llywodraethau datganoledig, efallai y bydd rhai polisïau ar lefel y DU gan gynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i drafnidiaeth.

gwaelod y dudalen